Marktontwikkelingen 06-2020

Sinds het uitbreken van de corona crisis is er al veel geschreven over de verwachtingen voor de economie in Nederland en die van de bouw.

Hierdoor hebben we het nu veel minder over de stikstof crisis, die echter nog niet is opgelost. De afgelopen maanden is het credo ‘doorbouwen’ in de bouw ook uitgekomen in de praktijk, maar de nabije toekomst laat (meer) donkere wolken zien voor Nederland dan andere Europese landen (zie bijvoorbeeld de laatste EuroConstruct verwachtingen).

De meest recente (16 juni) economie prognose van het Centraal Planbureau (CPB) geeft goed aan wat de verwachting is voor 2020 in Nederland. Zo zal het bruto binnenlands product (bbp) een ongekende daling van 6 procent doormaken en de werkloosheid zal verdubbelen naar 7%. Het planbureau komt deze keer vanwege de enorme onzekerheid over het verloop van de coronapandemie wel met verschillende ramingen. Het enige positieve is dat het CPB dat de economische ontwikkeling volgend jaar waarschijnlijk weer met 3 procent stijgt.

Gekeken naar de bouw zien we een gemengd beeld. De markt voor bedrijfsgebouwen krijgt een forse tik, maar de woningbouw lijkt weinig last te hebben (tot nu toe).

Utiliteitsbouw nieuwbouw

Vooral de markt voor nieuwe bedrijfspanden heeft te maken met een forse terugval van het aantal afgegeven vergunningen. Al voor Corona zagen we in 2019 al een dalende trend (zie het plaatje hieronder met de vergunningen in m3 over de jaren). Terugkijkend was er in 2016 voor het laatst zo weinig werk op komst. De markt voor nieuwe bedrijfshallen, loodsen, kassen en stallen halveerde in het eerste kwartaal vergeleken met dezelfde periode vorig jaar. Gemeenten gaven voor 174 miljoen euro vergunningen af, tegen 343 miljoen euro vorig jaar. Er werden in totaal 719 vergunningen voor de bouw van nieuwe bedrijfspanden afgegeven, 10 procent minder dan vorig jaar.

Grafiek met bouwvergunningen
     Bouwvergunningen hallen, loodsen, kassen en stallen in m3 over de jaren door CBS (opgesteld door Buildsight)

Utiliteitsbouw Verbouwingen/uitbreidingen

De markt voor verbouwingen lijkt niet te zijn geraakt, maar verschilt duidelijk per subscetor. Er werd in het eerste kwartaal voor 526 miljoen euro aan verbouwingen vergund, 7 procent meer dan vorig jaar. De stijging zit vooral in de verbouwingen van kantoren: 77 miljoen euro (+138 procent), en ‘overige bedrijfsgebouwen’: 311 miljoen euro (+25 procent). Voor bedrijfshallen (-37 procent), winkels (-30 procent) en scholen (-23 procent) geldt dat er minder verbouwingen op stapel staan.

Woningbouw

De woningbouw lijkt vooralsnog relatief weinig last te hebben van corona, maar niets is zeker. Het aantal afgegeven vergunningen (14.017) was wel een stijging van 7 procent in het eerste kwartaal ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Het woningtekort wordt echter niet opgelost met zulke aantallen. Vergeleken met twee jaar eerder ligt het aantal vergunningen echter zelfs 17 procent lager. De bouwproductie van nieuwe woningen lag in het eerste kwartaal nog op plan met 10 procent meer dan in dezelfde periode vorig jaar.

De toekomst

Uit het BouwMonitor onderzoek, bij vele waarschijnlijk wel bekend, van USP/Vakmedianet dat al enkele maanden loopt, blijkt de onzekerheid of de bouwproductie op peil blijft. Architecten voorin de keten laten al meer achterstand zien dan bijvoorbeeld de aannemers. Uiteindelijk zeggen vele marktpartijen hetzelfde: Na de bouwvak wordt het spannend.

Zeker voor de woningbouw is er een actieve lobby via de Woningbouwalliantie met vele partijen die Rijk oproept om flink te investeren. De utiliteit kent zo’n lobby veel minder en is ook veel meer versnipperd en afhankelijk van de bedrijven zelf die investeren in nieuwe hallen, loodsen, etc. Hopelijk kan er bijvoorbeeld via de NVTB-overheidslobby ook voor de utiliteit wat bereikt worden om voor de langere termijn de vraag te stimuleren. Dat is onder meer mogelijk door het versnellen van vergunningsprocedures, het beschikbaar stellen van bouwgrond door gemeenten.

Bronnen: BouwMonitor, Buildsight, CBS, CPB en Cobouw